De WIA-procedure: wat je moet weten als Sjögrenpatiënt

Ben je 104 weken of langer dan twee jaar ziek en kun je daardoor niet of minder werken? Dan krijg je te maken met de WIA: de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen. De WIA regelt of je eventueel recht hebt op een uitkering en de hoogte daarvan

Voordat je een aanspraak op de WIA kunt maken moet in de genoemde 104 weken wachttijd eerst de re-integratie procedure worden doorlopen.

Dit artikel legt uit hoe de procedure's werken, wat de re-integratieperiode inhoudt, het deskundigenoordeel, wat het maatmanloon is, wat de verschillen zijn tussen de uitkering mogelijkheden van WGA en IVA, en wat je kunt doen als het UWV te lang wacht met het nemen van een beslissing. Onderaan vind je een kort overzicht van veel eerder gestelde vragen van patiënten met Sjögren en de contactgegevens van het UWV.

Wij begrijpen dat dit een spannend en soms zwaar traject is. Zeker als je al te kampen hebt met invaliderende klachten en ernstige moeheid bent door je ziekte. We zetten alles zo duidelijk mogelijk voor je op een rij. Je staat er niet alleen voor.

---

Wat is de WIA?

De WIA is een wet voor werknemers die langdurig ziek zijn. Als je na twee jaar ziekte nog steeds niet (volledig) kunt werken, kun je een WIA-uitkering aanvragen. De WIA vervangt de oude WAO voor mensen die na 1 januari 2004 ziek zijn geworden.

Belangrijk: de WIA geldt alleen als je werknemer bent (of was). Ben je zelfstandige of zzp'er? Dan heb je geen recht op een WIA-uitkering, tenzij je een vrijwillige arbeidsongeschiktheidsverzekering hebt afgesloten.

Om in aanmerking te komen voor een WIA-uitkering mag er ook geen sprake zijn van uitsluitingsgronden. Dat zijn redenen waardoor je geen recht hebt op een uitkering, of waarbij het recht op je uitkering stopt. Uitsluitingsgronden zijn o.a. het niet In Nederland wonen, het bereiken van de AOW gerechtigde leeftijd of het niet meewerken aan (medisch) onderzoek. Het UWV informeert je hierover als dat bij jou van toepassing is.

De re-integratie periode. (Wet verbetering Poortwachter)

Re-integratie betekent dat een zieke werknemer weer aan het werk gaat zodra het herstel dit toelaat. Zowel werknemer als werkgever zijn verplicht actief mee te werken aan dit proces. Het doel is een snelle en duurzame terugkeer naar werk en het voorkomen van langdurig ziekteverzuim.

Stappen in het re-integratietraject

Ziekmelding: De werknemer meldt zich ziek bij de leidinggevende. De werkgever meldt dit uiterlijk op dag 7 door aan de arbodienst.

• De werkgever stelt een case manager aan die contact houdt met de zieke werknemer en deze tijdens de ziekteperiode begeleidt.
• Probleemanalyse: De bedrijfsarts of arboarts stelt uiterlijk in week 6 een probleemanalyse op, waarin de beperkingen en mogelijkheden van de werknemer worden beschreven.
• Plan van aanpak: Uiterlijk in week 8 wordt samen met de werkgever een re-integratieplan opgesteld. Dit plan bevat concrete acties, doelstellingen, werkhervatting, werkplekaanpassingen, scholing of andere maatregelen.
• Uitvoering en evaluatie: De werknemer en werkgever voeren de afspraken uit en evalueren minstens elke zes weken of het plan moet worden aangepast.
• Eerstejaarsevaluatie: Na één jaar ziekte vindt een verplichte evaluatie plaats om te beoordelen of de werknemer op de goede weg is om terug te keren naar werk.

Mogelijkheden voor re-integratie

Een eerste mogelijkheid is binnen het eigen bedrijf door aangepast werk of een andere functie, dit wordt spoor één genoemd.

Is ook aangepast werk binnen het eigen bedrijf niet mogelijk dan wordt er gekeken naar mogelijkheden bij een andere werkgever. Dit kan door middel van een detachering of na bemiddeling door re-integratiebureaus. De werknemer blijft in dienst bij de oorspronkelijke werkgever, maar werkt tijdelijk elders. Dit wordt het spoor twee beleid genoemd.

Deskundigen oordeel:

Een deskundigenoordeel wordt aangevraagd als de re-integratie vast dreigt te lopen. Wanneer er meningsverschillen zijn over de arbeidsongeschiktheid van een werknemer, de geschiktheid van het werk, of de inspanningen die zowel werknemer als werkgever hebben geleverd voor de re-integratie. Het doel is om duidelijkheid te krijgen en om conflicten te helpen oplossen. Een deskundigenoordeel is een onafhankelijk advies van het UWV over geschillen tussen werknemer en werkgever met betrekking tot re-integratie en arbeidsongeschiktheid.

Een deskundigenoordeel kan worden aangevraagd in de volgende situaties:

• Of de werknemer weer volledig kan werken zonder aanpassingen.
• Of het werk dat de werknemer moet doen passend is.
• Of de werknemer of werkgever voldoende heeft gedaan aan de re-integratie.
• Over veelvuldig ziekteverzuim van de werknemer

Zowel de werknemer als de werkgever kan een deskundigenoordeel aanvragen bij het UWV. De kosten voor een deskundigenoordeel bedragen €100 voor werknemers en €400 voor werkgevers. Een onafhankelijke verzekeringsarts of arbeidsdeskundige van het UWV beoordeelt de situatie en geeft een schriftelijk oordeel.

Stap 1: twee jaar ziekte en loondoorbetaling

Bij ziekte is je werkgever verplicht om minimaal 70 procent van je loon door te betalen. Dit geldt voor de eerste 104 weken (twee jaar). Jij en je werkgever werken, samen met de bedrijfsarts en/of de arboarts in die tijd samen aan je re-integratie. Je werkgever mag tijdens de re-integratie ook gebruik maken van een extern re-integratie bureau of arbodienst. Het doel is om te (laten) beoordelen welke werkzaamheden je nog wel of niet meer kunt doen en om te proberen je terug te laten keren naar werk.

Lukt dat niet volledig? Dan kun je na die twee jaar een WIA-uitkering aanvragen. Het UWV zendt je in week 88-92 een brief waarin je wordt opgeroepen een WIA aanvraag in te dienen als terugkeer naar werk niet mogelijk is.

Heb je geen werkgever meer, bijvoorbeeld omdat je tijdelijke contract afliep tijdens je ziekte? Dan ontvang je mogelijk een Ziektewetuitkering van het UWV. Na twee jaar volgt ook dan een WIA-beoordeling.

Stap 2: de WIA-aanvraag

In de ontvangen brief van het UWV staat dus dat je de WIA-uitkering moet aanvragen. Je doet dat via Mijn UWV op uwv.nl. Doe dit op tijd: uiterlijk in de 91e week van je ziekte.

Samen met de aanvraag stuurt jouw werkgever het re-integratieverslag op. Daarin staat wat jij en je werkgever de afgelopen twee jaar hebben gedaan om je terug te laten keren naar werk.

Het UWV beoordeelt dan eerst of er genoeg re-integratie-inspanning is geleverd. Is dat niet het geval aan de kant van de werkgever? Dan kan die een loonsanctie krijgen: de werkgever moet dan maximaal een jaar langer jouw loon doorbetalen. Heb jij zelf onvoldoende meegewerkt? Dan kan je uitkering later ingaan of lager uitvallen.

Stap 3: de WIA-keuring — wat beoordeelt het UWV?

Als er genoeg aan re-integratie is gedaan, start de inhoudelijke beoordeling. Het UWV kijkt naar drie dingen: welke klachten en beperkingen je hebt, welk werk je nog kunt doen, en wat je daarmee kunt verdienen. Op basis daarvan berekenen ze je arbeidsongeschiktheidspercentage.

De WIA keuring bestaat uit twee gesprekken.

Gesprek met de verzekeringsarts

De verzekeringsarts van het UWV onderzoekt je klachten en beperkingen. Niet alleen wat je niet meer kunt, maar ook wat je nog wel kunt. Dit heet je belastbaarheid. De arts bespreekt met je of je klachten tijdelijk of blijvend zijn, en wat ze betekenen voor je mogelijkheden om te werken.

Wat de verzekeringsarts concreet vraagt en doet:

• Hij stelt je vragen over je klachten, je dagelijks leven en je behandeling.
• Hij kijkt naar je medische situatie, al dan niet op basis van informatie van jouw specialisten.
• Hij kan een tweede verzekeringsarts inschakelen als je klachten moeilijk te beoordelen zijn, zoals bij vermoeidheidsklachten of pijn.
• Hij legt zijn bevindingen vast in een rapport. Dat rapport krijg je opgestuurd en is de basis voor de verdere beoordeling.

Voor mensen met Sjögren is het belangrijk om je goed voor te bereiden. Vermoeidheid, droge ogen, concentratieproblemen en pijn zijn klachten die van buiten niet te zien zijn. Zorg dat je medische dossier compleet is. Vraag brieven op bij je reumatoloog, oogarts of andere specialisten. Je kunt de verzekeringsarts ook machtigen om medische informatie op te vragen bij huisarts en medisch specialist. Daarvoor heeft de verzekeringsarts je uitdrukkelijke toestemming met een handtekening nodig, zodat je artsen en specialisten weten dat jij die toestemming hebt verstrekt

Je mag iemand meenemen naar het gesprek, zoals een familielid of vriend. Die kan helpen met aantekeningen maken en opletten dat je niets vergeet te vermelden. Denk eraan dat deze zich vooraf moet kunnen legitimeren met een geldig legitimatiebewijs zoals ID kaart, paspoort of rijbewijs.

Gesprek met de arbeidsdeskundige

Als je nu of in de toekomst nog kunt werken, heb je daarna een gesprek met de arbeidsdeskundige. Dit gesprek gaat over je opleiding, werkervaring en mogelijkheden om te werken. De arbeidsdeskundige kijkt welk werk je nog kunt doen gegeven jouw beperkingen, en wat je daarmee theoretisch zou kunnen verdienen. Op basis daarvan berekent hij je arbeidsongeschiktheidspercentage.

Werk je op dat moment al? Dan kijkt de arbeidsdeskundige of dat werk past bij je klachten. Werk je niet? Dan kijkt hij welk werk bij je zou passen, rekening houdend met je situatie, opleiding en ervaring.

Soms is het gesprek met de arbeidsdeskundige niet nodig, bijvoorbeeld als je helemaal niet meer kunt werken.

Wat is het maatmanloon?

Het maatmanloon is het loon dat jij verdiende in het jaar voordat je ziek werd. Het is je uurloon gebaseerd op je werk in het jaar voor je eerste ziekmelding, inclusief vakantiegeld, eindejaarsuitkering en eventuele toeslagen. Dit is het uitgangspunt voor de berekening van je arbeidsongeschiktheid.

(maatmanloon − restverdiencapaciteit) / maatmanloon × 100% = arbeidsongeschiktheidspercentage

De restverdiencapaciteit is het bedrag dat de arbeidsdeskundige berekent op basis van wat je nog kunt verdienen in functies die passen bij jouw beperkingen. Het gaat dus niet om uren, maar om het verschil in loon dat je kunt verdienen.

Rekenvoorbeeld 1: iemand die een WIA-uitkering krijgt

Margriet werkte als medewerker klantenservice en verdiende 20 euro per uur. Na twee jaar ziekte door Sjögren stelt de arbeidsdeskundige vast dat ze door vermoeidheid en concentratieproblemen nog maar lichte, eenvoudige taken kan uitvoeren. De functies die passen bij haar belastbaarheid leveren maximaal 11 euro per uur op.

• Maatmanloon: 20 euro per uur
• Restverdiencapaciteit: 11 euro per uur
• Verschil: 9 euro per uur
• Arbeidsongeschiktheid: 9 / 20 × 100% = 45% → WGA-uitkering

Rekenvoorbeeld 2: iemand die geen WIA-uitkering krijgt, de 35 min groep

Johan werkte als administratief medewerker en verdiende 18 euro per uur. Hij heeft ook Sjögren, maar zijn klachten zijn minder ernstig. De arbeidsdeskundige stelt vast dat hij functies kan uitvoeren met een loon van 16 euro per uur.

• Maatmanloon: 18 euro per uur
• Restverdiencapaciteit: 16 euro per uur
• Verschil: 2 euro per uur
• Arbeidsongeschiktheid: 2 / 18 × 100% = 11% → geen WIA-uitkering

Dit voorbeeld laat ook zien hoe precies de berekening werkt. Iemand die op 34,96 procent uitkomt, valt net buiten de grens en krijgt geen uitkering. Het loont daarom om je goed voor te bereiden en je klachten volledig en concreet te beschrijven.

De uitkomsten van de keuring

Na de keuring zijn er vijf mogelijke uitkomsten:

• Je bent helemaal niet arbeidsongeschikt (0%). Je krijgt geen uitkering.
• Je bent minder dan 35% arbeidsongeschikt. Je krijgt geen WIA-uitkering.
• Je bent 35 tot 80% arbeidsongeschikt. Je krijgt een WGA-uitkering.
• Je bent 80 tot 100% arbeidsongeschikt, maar verbetering is mogelijk in de toekomst. Je krijgt ook een WGA-uitkering.
• Je bent volledig en duurzaam arbeidsongeschikt (80 tot 100%, geen verbetering verwacht). Je krijgt een IVA-uitkering.

De WGA-uitkering

WGA staat voor Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten. Je krijgt een WGA-uitkering als je tussen de 35 en 80 procent arbeidsongeschikt bent, of als je wel volledig arbeidsongeschikt bent maar het UWV verwacht dat dit in de toekomst nog weer kan verbeteren.

Fase 1: de loongerelateerde uitkering

De eerste periode ontvang je een uitkering gebaseerd op je oude loon: de eerste twee maanden 75 procent, daarna 70 procent van je WIA-maandloon. Hoe lang deze fase duurt, hangt af van je arbeidsverleden. Hoe langer je hebt gewerkt, hoe langer de loongerelateerde fase duurt. De maximale duur is 24 maanden.

Fase 2: de vervolguitkering

Na de loongerelateerde fase ontvang je de vervolguitkering. Die is lager. De hoogte hangt af van je arbeidsongeschiktheidspercentage en is gebaseerd op een percentage van het wettelijk minimumloon. Werk je tijdens je WGA-uitkering? Dan wordt je inkomen verrekend met je uitkering. Ben je een heel jaar lang 65 procent of meer van je oude loon gaan verdienen? Dan stopt de WGA-uitkering.

De IVA-uitkering

IVA staat voor Inkomensverzekering voor Volledig Arbeidsongeschikten. Je krijgt een IVA-uitkering als je volledig arbeidsongeschikt bent (80 tot 100%) en als de verzekeringsarts verwacht dat dit niet meer zal verbeteren.

De IVA-uitkering bedraagt 75 procent van je WIA-maandloon. Deze uitkering loopt in principe door totdat je de AOW-leeftijd bereikt. Er zijn geen fases zoals bij de WGA.

Bijzondere regeling: 60-plussers (vanaf september 2025)

Ben je 60 jaar of ouder op het moment dat je twee jaar ziek bent, en is dat op of na 1 september 2025? Dan kun je samen met je werkgever tijdelijk kiezen voor een vereenvoudigde WIA-beoordeling. Het UWV beslist dan sneller op basis van beschikbare documenten. Als je 65 procent of minder van je oude loon kunt verdienen, krijg je meestal zonder uitgebreide medische keuring een WGA-uitkering. Zowel jijzelf als je werkgever moeten hiermee instemmen. De regeling loopt tot 1 september 2027.

Praktijkvoorbeeld: Sandra, 48 jaar, Sjögrenpatiënt

Hoe lang duurt de beslissing? En wat als het te lang duurt?

Het UWV moet wettelijk gezien binnen acht weken na je WIA-aanvraag een beslissing nemen. Het UWV kan om uitstel vragen van de beslissing. Meestal krijg je daarover dan een brief van het UWV. Vanwege grote drukte en een tekort aan verzekeringsartsen lukt dat lang niet altijd. Vanaf 1 januari 2026 geldt tijdelijk een verlengde beslistermijn van zestien weken.

Is er geen uitstelbrief ontvangen en duurt het langer? Dan kun je actie ondernemen.

Stap 1: vraag een voorschot aan

Stopt je loondoorbetaling of Ziektewet-uitkering voordat er een beslissing is, dan belt het UWV je en vraagt of je een voorschot wil. Het bedrag is een schatting van de definitieve uitkering. Je kunt ook zelf om een voorschot vragen als je een week voor het aflopen van je twee jaar ziek nog niets hebt gehoord. Het voorschot wordt later verrekend met je definitieve uitkering. Heb je uiteindelijk geen recht op een WIA-uitkering? Dan wordt het voorschot verrekend met een eventuele WW-uitkering, maar hoef je het in de meeste gevallen niet terug te betalen.

Stap 2: stel het UWV in gebreke

Heb je na de beslistermijn nog geen beslissing ontvangen, en ook geen brief over uitstel? Dan kun je het UWV officieel in gebreke stellen. Je vraagt het UWV dan schriftelijk om alsnog binnen twee weken een beslissing te nemen. Dit heeft geen nadelige gevolgen voor je WIA-beoordeling. Gebruik het formulier "Melding te late beslissing" op uwv.nl, of stuur een aangetekende brief.

Stap 3: de dwangsom

Beslist het UWV niet binnen twee weken na jouw ingebrekestelling? Dan heb je recht op een vergoeding per dag dat de beslissing uitblijft:

• Eerste 14 dagen: 23 euro per dag
• Volgende 14 dagen: 35 euro per dag
• Laatste 14 dagen: 45 euro per dag
• Maximum in totaal: 1.442 euro (kan jaarlijks worden aangepast)

Je ontvangt het totale bedrag nadat het UWV alsnog een beslissing neemt, of nadat de maximale periode van zes weken is verstreken. De vergoeding wordt uitbetaald aan jou persoonlijk, niet aan een gemachtigde.

Stap 4: naar de rechter

Heeft het UWV ook na de ingebrekestelling en de maximale dwangsomperiode nog steeds niet beslist? Dan kun je beroep instellen bij de bestuursrechter. De rechter kan het UWV dwingen om alsnog te beslissen en bovenop de al ontvangen dwangsom nog een extra dwangsom van maximaal 15.000 euro opleggen. Dit heeft geen nadelige gevolgen voor de inhoudelijke beoordeling van je WIA-rechten.

Ben je het niet eens met de beslissing? Bezwaar en beroep

Ben je het niet eens met de beslissing van het UWV? Je kunt bezwaar maken. Dit doe je schriftelijk bij het UWV, binnen zes weken na de beslissing. In je bezwaar leg je uit waarom je het niet eens bent. Het UWV her beoordeelt dan je aanvraag.

Bij bezwaar heeft het UWV zes weken de tijd om te beslissen, met eenmalige verlenging van nog eens zes weken. Beslist het UWV ook bij bezwaar niet op tijd? Dan kun je ook daarvoor een ingebrekestelling sturen en een dwangsom eisen.

Wordt je bezwaar afgewezen? Dan kun je in beroep gaan bij de rechtbank. Vraag hierbij hulp van een vakbond, je rechtsbijstandsverzekering, een sociaal raadsman of een jurist die gespecialiseerd is in sociale zekerheid.

Hersteloperatie UWV: check je uitkering

Tussen 2020 en 2024 zijn er bij het UWV fouten gemaakt in de berekening van WIA- en IVA-uitkeringen. Het gaat om honderdduizenden uitkeringen, waarvan er tientallen duizenden mogelijk onjuist zijn berekend. Vanaf begin 2025 neemt het UWV contact op met mensen van wie de uitkering mogelijk fout is berekend, en corrigeert die. Heb je een uitkering ontvangen vanaf 2020 en heb je nog niets gehoord? Neem contact op met het UWV via Mijn UWV of bel 088 898 92 94.

Veelgestelde vragen van Sjögrenpatiënten over de WIA

Mijn klachten zijn niet zichtbaar van buiten. Hoe zorg ik dat de verzekeringsarts mij serieus neemt?

Dit is een herkenbare zorg. Vermoeidheid, droge ogen, pijn en concentratieproblemen zijn niet te zien. Zorg dat je medische dossier zo volledig mogelijk is: vraag brieven op bij je reumatoloog, oogarts of andere specialisten. Beschrijf je klachten zo concreet mogelijk. Wat kun je niet meer doen? Hoe lang kun je achter een beeldscherm zitten? Kun je 's ochtends niet starten zonder rust? Houd eventueel een klachtendagboek bij in de weken voor je keuring. Je mag ook iemand meenemen naar het gesprek.

Ik heb goede en slechte dagen. Hoe beoordeelt het UWV dat?

Het UWV kijkt naar wat je duurzaam kunt, niet naar je beste dag. Een goede dag betekent dus niet dat je die belasting altijd kunt volhouden. Beschrijf goed hoe je je voelt na een inspanning en hoe lang het herstel duurt. Dit heet het post-exertionele patroon. Geef de verzekeringsarts concrete voorbeelden van wat er na een actieve dag of week met je gebeurt.

Ik ben niet volledig arbeidsongeschikt verklaard, maar ik kan echt niet werken. Wat nu?

Je kunt bezwaar maken als je het niet eens bent met de beslissing. Doe dit binnen zes weken. Vraag je huisarts, specialist of bedrijfsarts om een aanvullende verklaring over jouw situatie. Zoek ook hulp bij een vakbond, sociaal raadsman of rechtsbijstandsverzekering. De NVSP denkt graag met je mee. Je staat er niet alleen voor.

Kan ik tijdens een WGA-uitkering toch nog werken?

Ja, dat kan. Werken naast je WGA-uitkering wordt zelfs gestimuleerd. Je inkomen wordt wel verrekend met je uitkering. Let goed op dat je niet over je grenzen gaat: overbelasting kan je klachten verergeren en in sommige gevallen je arbeidsongeschiktheidspercentage beïnvloeden. Verdien je gedurende een heel jaar 65 procent of meer van je oude loon? Dan stopt de WGA-uitkering. Informeer het UWV altijd als je meer of minder gaat werken.

Wat zijn mijn rechten als het UWV fouten heeft gemaakt of te lang wacht?

Je hebt altijd het recht om bezwaar te maken binnen zes weken na de beslissing. Je mag ook een kopie vragen van het rapport van de verzekeringsarts en de arbeidsdeskundige. Kloppen de feiten niet? Geef dit aan in je bezwaar. Wacht het UWV te lang? Dan kun je het UWV in gebreke stellen en recht krijgen op een financiële vergoeding (dwangsom, maximaal 1.442 euro). Meer uitleg staat bij het hoofdstuk over de te late beslissing in dit artikel.

Samenvatting

Contactgegevens UWV

Bronnen

• UWV: Informatie over de WIA-uitkering
• UWV: WIA-beoordeling
• UWV: Te late beslissing WIA
• UWV: Melding te late beslissing (formulier en dwangsom)
• UWV: Vereenvoudigde WIA-beoordeling 60-plussers
• UWV: Contactgegevens en telefoonnummers
• UWV: Kantooradressen
• Rijksoverheid: Hoe wordt het arbeidsongeschiktheidspercentage bepaald?
• Salaris Vanmorgen: UWV verlengt beslistermijn WIA naar 16 weken per 2026
• FNV: Hoogte WIA-uitkering
• Nibud: Arbeidsongeschikt — hoe zit de regelgeving in elkaar?
• Samen Veerkrachtig: De keuring en erna
• UwVerzuimregisseur: Berekening WIA-uitkering — het maatmanloon

Maarssen, April 2026
Nationale Vereniging Sjögrenpatiënten